Het koudemiddel in een warmtepomp is het hart van het systeem: het neemt warmte op, geeft het af en zorgt zo voor verwarming en warm water. De keuze van het koudemiddel bepaalt mede de efficiëntie, het rendement en de impact op het milieu. Maar welke soorten zijn er, en wat betekenen die termen als R290 en R32 nou precies? In dit artikel geven we je een duidelijk overzicht, zonder technisch jargon, zodat jij een weloverwogen keuze kunt maken.
Je hoort de laatste jaren steeds vaker over 'natuurlijke koudemiddelen' zoals propaan (R290) en CO2 (R744). Die hebben een veel lagere impact op het milieu dan de synthetische middelen die vroeger gebruikelijk waren. Maar er zijn ook nog veel warmtepompen met R32, een middel dat een stuk beter is dan het oude R410A, maar niet perfect. Wat past bij jouw situatie? Dat hangt af van factoren zoals het type warmtepomp, de ruimte die je hebt en de regels die gelden. Laten we beginnen met een overzicht van de meest gangbare koudemiddelen en hun eigenschappen.
R32: de standaard in moderne lucht-waterwarmtepompen
R32 is een synthetisch koudemiddel dat veel wordt gebruikt in lucht-waterwarmtepompen en airco's. Het is een zogenaamde HFC-stof, maar heeft een relatief lage GWP (Global Warming Potential) van 675. Dat betekent dat het, als het vrijkomt, 675 keer zo sterk bijdraagt aan het broeikaseffect als CO2. Ter vergelijking: het oudere R410A heeft een GWP van 2088. R32 is dus aanzienlijk minder schadelijk, maar nog steeds niet ideaal.
R32 wordt gewaardeerd om zijn goede efficiëntie: het kan warmte goed opnemen en afgeven, waardoor het rendement van de warmtepomp hoog is. Daarnaast is het niet giftig en niet brandbaar, wat het veilig maakt voor huishoudelijk gebruik. De meeste grote merken gebruiken R32 in hun warmtepompen, dus je hebt veel keuze. Nadelen? Het is nog altijd een broeikasgas, en de GWP is hoger dan die van natuurlijke middelen. Ook de prijs van R32 is de afgelopen jaren gestegen, maar dat zie je vooral terug in de aanschafprijs van de pomp.
Voor de meeste huishoudens is R32 daarom een prima keuze: het is efficiënt, veilig en breed verkrijgbaar. Maar als je echt het meest milieuvriendelijke wilt, kun je kijken naar natuurlijke koudemiddelen. Die komen we zo tegen.
R290 (propaan): natuurlijk en zeer efficiënt
R290 is de officiële naam voor propaan, een natuurlijk koudemiddel dat steeds populairder wordt. Het heeft een GWP van slechts 3, vrijwel verwaarloosbaar dus. Bovendien is het zeer efficiënt: het kan hoge temperaturen bereiken, wat ideaal is voor warm water en voor verwarming met radiatoren op lagere temperaturen. Veel hybride warmtepompen en bijvoorbeeld monobloc-lucht-waterwarmtepompen gebruiken R290.
Het grote nadeel van R290 is dat het brandbaar is. Daarom zijn er strenge veiligheidseisen: de installateur moet extra oplettend zijn en de warmtepomp moet zo worden geplaatst dat er geen risico is op ophoping van gas. In de praktijk betekent dit vaak dat het apparaat buiten of in een goed geventileerde ruimte staat. Die eisen maken de installatie soms iets duurder, maar het verschil is vaak niet groot. Ook moet je rekening houden met een iets groter formaat van de pomp door de veiligheidsmaatregelen.
Voor wie is R290 geschikt? Vooral voor wie een lage temperatuurverwarming heeft (vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren) en een ruime opstelplek buiten. Omdat de efficiëntie hoog is, kun je op termijn flink besparen op je energiekosten. En het is natuurlijk een grote plus voor het milieu dat er geen synthetische gassen worden gebruikt. Wel is het belangrijk dat de installateur gecertificeerd is voor het werken met brandbare koudemiddelen.
R744 (CO2): vooral voor warm water
R744 is de aanduiding voor CO2, een natuurlijk koudemiddel dat veel wordt gebruikt in warmtepompboilers (voor warm water) en in sommige lucht-waterwarmtepompen voor hoge temperaturen. CO2 heeft een GWP van 1, dus het is bijna klimaatneutraal. Het is ook niet brandbaar en niet giftig, wat het veilig maakt.
R744 staat bekend om zijn vermogen om zeer hoge temperaturen te leveren (tot 80 graden of meer), wat ideaal is om sanitair warm water te maken. Het nadeel is dat het systeem onder zeer hoge druk moet werken, wat de pomp duurder maakt en het rendement bij verwarming (lage temperaturen) iets lager kan zijn. In de praktijk zie je R744 dan ook vooral bij warmtepompboilers of bij renovaties waar hoge temperaturen nodig zijn.
Als jij vooral warm water wilt opwekken met je warmtepomp, kan R744 een interessante keuze zijn. Maar voor volledige woningverwarming is R32 of R290 meestal efficiënter. Laat je goed adviseren over wat het beste past bij jouw woning en warmtebehoefte.
Oudere koudemiddelen: R410A en R134a
Vroeger werden warmtepompen vaak gevuld met R410A of R134a. R410A is een veelgebruikt mengsel dat tot voor kort de standaard was, maar het heeft een GWP van 2088. R134a, ook een HFC, heeft een GWP van 1430. Deze middelen worden steeds minder gebruikt vanwege hun impact op het milieu. Ze komen nog voor in oudere warmtepompen, maar nieuwe modellen gebruiken vrijwel altijd R32 of natuurlijke middelen.
Als jij een bestaande warmtepomp hebt met R410A, is het belangrijk om te weten dat er een verbod komt op het gebruik van nieuwe R410A in nieuwe apparaten. Bestaande installaties mogen blijven draaien, maar als er een reparatie nodig is, kan het lastig zijn om aan het koudemiddel te komen. Steeds vaker kiezen mensen dan voor een nieuwe warmtepomp met een beter koudemiddel. Ook is er de mogelijkheid om de pomp om te bouwen naar een ander koudemiddel, maar dat is vaak niet rendabel.
Mocht je nu een warmtepomp kopen, let dan goed op dat het koudemiddel voldoet aan de nieuwste normen. Een installateur kan je hierover adviseren. In de praktijk betekent dit dat je bij een nieuwe pomp altijd een van de moderne middelen krijgt, maar het is goed om het na te vragen.
In het kort
- Let op de GWP-waarde: hoe lager, hoe milieuvriendelijker. R290 (GWP 3) en R744 (GWP 1) zijn het beste voor het klimaat.
- R290 is brandbaar: zorg dat de installateur ervaring heeft met brandbare koudemiddelen en dat de opstelplek voldoende geventileerd is.
- R32 is veilig en efficiënt, maar heeft een hogere GWP dan natuurlijke middelen. Het is een goed compromis voor veel woningen.
- R744 (CO2) is ideaal voor warm water, maar minder geschikt voor vloerverwarming vanwege de lagere efficiëntie bij lage temperaturen.
- Vraag de installateur altijd welk koudemiddel in de offerte staat en waarom.
- Oudere koudemiddelen zoals R410A worden uitgefaseerd; kies bij vervanging voor een moderne optie.
- Het koudemiddel beïnvloedt niet alleen het milieu, maar ook de efficiëntie en de onderhoudskosten. Vraag naar de warmtefactor (SCOP) bij verschillende temperaturen.
Veelgestelde vragen
Wat is het meest milieuvriendelijke koudemiddel?
Natuurlijke koudemiddelen zoals R290 (propaan) en R744 (CO2) hebben een GWP van 3 of lager en zijn dus veruit het beste voor het milieu. R32 is een stuk beter dan het oude R410A, maar nog steeds een broeikasgas.
Is R290 veilig voor in huis?
R290 is brandbaar, maar door strenge veiligheidseisen en correcte installatie is het veilig. Het apparaat moet buiten of in een goed geventileerde ruimte staan, en installateurs moeten gecertificeerd zijn voor brandbare koudemiddelen.
Welk koudemiddel is het meest efficiënt?
R290 en R32 hebben over het algemeen de hoogste efficiëntie voor verwarming. R744 is minder efficiënt bij lage temperaturen, maar juist zeer efficiënt voor warm water op hoge temperatuur.
Kan ik mijn oude warmtepomp laten ombouwen naar een ander koudemiddel?
In theorie kan dat, maar het is vaak duur en niet rendabel. Je moet dan onder andere de compressor, leidingen en afdichtingen aanpassen. Het is meestal verstandiger om een nieuwe warmtepomp te kopen met een modern koudemiddel.
Conclusie
De keuze van het koudemiddel is belangrijk, maar laat je niet overweldigen door de technische termen. Voor de meeste huishoudens is R32 een uitstekende keuze: veilig, efficiënt en breed beschikbaar. Als je echt het milieu wilt ontzien, kies dan voor een warmtepomp met R290 (propaan) of R744 (CO2), afhankelijk van je warmtebehoefte. Bespreek altijd de voor- en nadelen met een goede installateur, en vraag naar de GWP-waarde en veiligheidseisen. Zo zorg je voor een duurzame keuze die past bij jouw woning en wensen.
Warmtepomp laten installeren?
Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via WarmtepompRadar.
Vergelijk installateurs →Verder lezen over kosten en prijzen: Hoe lang gaat een warmtepomp mee? · Warmtepomp vs. cv-ketel: welke past bij jou? · Warmtepomp-subsidie 2026: de ISDE uitgelegd · Propaan (R290) of R32 als koudemiddel: wat betekent het voor je warmtepomp? · Hoeveel kW warmtepomp heb je nodig? · Warmtepomp-merken vergelijken (2026)
Lees ook: Hoeveel CO2 bespaart een warmtepomp echt? · Wat is het verschil tussen directe en indirecte CO2-uitstoot? · Waarom is een warmtepomp duurzamer dan een cv-ketel? · Wat is de levenscyclusanalyse van een warmtepomp? · Hoeveel CO2 bespaar je als je gas vervangt door een warmtepomp? · Wat is het broeikaseffect van koudemiddelen? — meer over duurzaamheid en milieu
WarmtepompRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.
Redactie WarmtepompRadar
- Wie schrijft dit: de redactie van WarmtepompRadar, een onafhankelijk informatieplatform. We verkopen zelf geen warmtepompen en schrijven onder de naam van de redactie, niet onder verzonnen personen.
- Hoe we bronnen checken: bedragen, normen en regels herleiden we tot publieke bronnen (RVO, Milieu Centraal, CBS, Bouwbesluit) en fabrikantdocumentatie; waar een cijfer een indicatie is, staat dat erbij. Geen verzonnen reviews of scores.
- Laatst nagekeken: (automatische controle op bronvermelding, lengte en claims bij elke publicatie).
- Over de redactie · Werkwijze en redactiebeleid · Onafhankelijkheid