Hoe lang gaat een warmtepomp mee?

Hoe lang gaat een warmtepomp mee?

De verwachte levensduur van een warmtepomp is ongeveer 15 tot 20 jaar — vergelijkbaar met, of iets langer dan, een cv-ketel. Let op het woord verwacht: dat is een bandbreedte, geen garantie en geen afschrijftermijn. Er zijn toestellen die na twaalf jaar aan een dure reparatie toe zijn en toestellen die na twintig jaar nog netjes draaien. Het verschil zit zelden in het merk, en bijna altijd in hoe het toestel is bemeten, geïnstalleerd en gebruikt.

Dat maakt de levensduur ook een rekenpost. Verdient een all-electric systeem zich in 10 tot 15 jaar terug, dan zit het grootste deel van je rendement in de jaren daarná — precies de jaren waarin de bandbreedte uiteenloopt. Reken dat na met de besparings- en terugverdientijd-calculator, en houd er rekening mee dat een toestel dat de bovenkant haalt financieel een heel ander verhaal is dan een toestel dat de onderkant haalt.

Wat kost het onderhoud van een warmtepomp per jaar?

Reken op € 150 tot € 250 per jaar voor een onderhoudscontract. Dat is het bedrag waar de meeste installateurs op uitkomen voor een lucht-water- of hybride warmtepomp. Betaal je per beurt in plaats van per contract, dan ligt de prijs per keer lager maar mis je de voorrang bij een storing. Onderhoud is bovendien geen bijzaak op deze pagina: van de vier factoren hieronder is het de enige die je na de installatiedag nog in de hand hebt.

Die laatste regel is de post waar mensen op stuiten. Werk aan het koudemiddelcircuit — controleren, bijvullen of een lek verhelpen — mag wettelijk alleen door een F-gassen/STEK-gecertificeerd bedrijf, en boven een bepaalde vulling is een periodieke lekcontrole verplicht. Zit er R290 (propaan) in plaats van R32 in je toestel, dan valt het buiten de F-gassenregels; dat scheelt op termijn ook in de prijs van bijvullen, want het quotum voor F-gassen loopt terug.

Hoe vaak het moet, verschilt per fabrikant: jaarlijks of eens per twee jaar is gangbaar, en de garantievoorwaarden schrijven het vaak voor. Wat de monteur tijdens zo'n beurt precies nakijkt en wat je zelf mag doen, staat apart uitgewerkt; de post in het complete kostenplaatje vind je bij wat een warmtepomp kost. Vraag de onderhoudsprijs altijd mee op in je offerte — installateurs noemen hem zelden uit zichzelf, en over vijftien jaar is het een bedrag van vier cijfers.

Wat bepaalt of jouw warmtepomp 15 of 20 jaar haalt?

Vier factoren, in volgorde van gewicht:

• Dimensionering. Een te grote warmtepomp "pendelt": hij start en stopt voortdurend omdat hij zijn warmte niet kwijt kan. Elke start belast de compressor. Laat het vermogen daarom berekenen met een warmteverliesberekening (ISSO 51) en check vooraf de orde van grootte met de vermogen-indicator.
• Stooklijn en inregeling. Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe minder zwaar de compressor werkt. Vloerverwarming of lagetemperatuur-radiatoren sparen dus niet alleen stroom maar ook het toestel — zie rendement (COP & SCOP).
• Plaatsing van de buitenunit. Vrij kunnen aanzuigen, niet in een nauwe hoek, niet pal onder een goot die water op de lamellen laat lopen. Een unit die moeizaam lucht krijgt, draait harder dan nodig.
• Onderhoud. De minst spectaculaire factor, maar wel de enige die je na de installatie nog in de hand hebt. Wat er precies gebeurt en hoe vaak, lees je bij onderhoud van een warmtepomp.

De eerste drie regel je bij aanschaf en zijn daarna nauwelijks nog te herstellen. Dat is meteen het beste argument om bij de offerte niet alleen op prijs te kijken: een installateur die een warmteverliesberekening maakt in plaats van een vuistregel toepast, verkoopt je feitelijk extra levensjaren.

Gaat een warmtepomp langer mee dan een cv-ketel?

Meestal iets langer. Een cv-ketel gaat gemiddeld zo'n 15 jaar mee, een warmtepomp 15 tot 20 jaar. De verklaring zit in wat er níét in zit: een warmtepomp verbrandt niets, dus er is geen brander, geen rookgasafvoer en geen warmtewisselaar die jarenlang aan hete verbrandingsgassen blootstaat. Daar staat tegenover dat een warmtepomp een gesloten koudemiddelcircuit heeft en een buitenunit die weer, vorst en zout in de lucht te verduren krijgt. Netto valt dat licht in het voordeel van de warmtepomp uit. De volledige afweging tussen beide staat in onze vergelijking warmtepomp versus cv-ketel.

Koudemiddel en F-gassen

Een warmtepomp bevat een koudemiddel dat de warmte transporteert. Vaak is dat een zogeheten F-gas (bijvoorbeeld R32), maar steeds meer toestellen gebruiken het natuurlijke koudemiddel R290 — lees waarom bij propaan-warmtepomp (R290) — dat een veel lagere klimaatimpact heeft. De verschillen tussen de koudemiddelen staan bij koudemiddel R290 vs. R32. Werk aan het koudemiddelcircuit — vullen, bijvullen of een lek verhelpen — mag wettelijk alleen door een F-gassen/STEK-gecertificeerd bedrijf worden uitgevoerd. Lekkage komt zelden voor, maar het is goed om te weten dat je hiervoor een erkend vakbedrijf nodig hebt; kies daarom bij aanschaf al voor een erkende installateur.

Veelvoorkomende storingen

De meeste storingen zijn te voorkomen met goed onderhoud. Wat je in de praktijk tegenkomt:

• IJsvorming of een haperende ontdooicyclus van de buitenunit in de winter.
• Vervuilde filters of een verstopte buitenunit, met rendementsverlies tot gevolg.
• Lucht of een verkeerde druk in het watersysteem.
• Foutcodes door een sensor- of elektronicaprobleem.
• Geluid of trillingen door slijtage of een losgeraakte demping.

Storingen door slijtage vallen buiten garantie én verzekering; schade door storm, bliksem of diefstal van de buitenunit is juist een verzekeringskwestie. Hoe dat zit, lees je bij warmtepomp verzekeren.

Wanneer komt vervanging in beeld?

Een warmtepomp valt zelden van het ene op het andere moment uit; hij glijdt er langzaam uit. De signalen die tellen: het stroomverbruik loopt jaar op jaar op terwijl je stookgedrag gelijk blijft, de buitenunit maakt meer geluid of trilt zwaarder dan vroeger, foutcodes komen terug na een reset, of er is koudemiddelverlies dat na reparatie opnieuw optreedt. Eén zo'n signaal is meestal gewoon een onderhoudspunt; twee of drie tegelijk bij een toestel van vijftien jaar is een ander gesprek.

Speelt dat, laat dan eerst een monteur vaststellen of het om de compressor gaat of om iets kleiners. Een sensor of een pomp vervangen is een reparatie; een compressor vervangen is bij een toestel op leeftijd zelden nog rendabel. Vergelijk in dat geval de reparatiekosten met een nieuw toestel inclusief de ISDE-subsidie, want een vervanging kan opnieuw subsidiabel zijn — controleer dat per exacte meldcode bij RVO voordat je iets bestelt.

Tips voor een lange levensduur

Kies bij aanschaf een erkend installateur die de warmtepomp goed dimensioneert en inregelt — dat is de belangrijkste factor voor een lang en zuinig leven. Laat daarna periodiek onderhoud uitvoeren, houd de buitenunit vrij, en stook op een lage stooklijn in plaats van de thermostaat steeds ver terug te draaien. Zo haal je het maximale uit de 15 tot 20 jaar die je toestel kan meegaan.