Propaan-warmtepomp (R290): voordelen, nadelen en subsidie

Wat is een propaan-warmtepomp?

Elke warmtepomp gebruikt een koudemiddel om warmte uit de buitenlucht op te nemen en aan je cv-water af te geven. Bij een propaan-warmtepomp is dat koudemiddel R290: zuiver propaan, een natuurlijk koudemiddel. Technisch werkt het toestel hetzelfde als elke andere lucht-waterwarmtepomp; het verschil zit in het middel dat de warmte transporteert. Omdat propaan brandbaar is, bouwen fabrikanten R290-toestellen vrijwel altijd als monoblock: het complete, hermetisch gesloten koudemiddelcircuit zit in de buitenunit en er lopen alleen waterleidingen je huis in. Het verschil tussen die bouwvormen lees je bij monoblock of split.

De voordelen van R290

Er zijn drie redenen waarom de markt massaal richting propaan beweegt:

• Verwaarloosbare klimaatimpact. R290 heeft een GWP (global warming potential) van ± 3. Ter vergelijking: het veelgebruikte R32 zit op ± 675 en het oudere R410A op ± 2.088. Lekt er ooit koudemiddel weg, dan is de schade bij propaan verwaarloosbaar.
• Hoge aanvoertemperaturen. Propaan laat hogere temperaturen toe dan de meeste synthetische koudemiddelen; veel R290-modellen halen zo'n 70 °C. Daardoor kunnen ze in woningen met bestaande radiatoren vaker uit de voeten zonder dat je het hele afgiftesysteem vervangt.
• Toekomstbestendig. De Europese F-gassenverordening bouwt synthetische koudemiddelen stap voor stap af. Een natuurlijk koudemiddel valt buiten die afbouw — handig voor een toestel dat 15 tot 20 jaar meegaat.

Die hoge aanvoertemperatuur is vooral interessant voor wie all-electric wil zonder grootschalige verbouwing. Bedenk wel dat lager stoken altijd zuiniger blijft: hoe kleiner het temperatuurverschil, hoe hoger het rendement — de uitleg staat bij COP en SCOP.

Aandachtspunten en plaatsing

Eerlijk is eerlijk: propaan is brandbaar (veiligheidsklasse A3), en daar houdt de hele keten rekening mee. De hoeveelheid koudemiddel in een woningwarmtepomp is klein en zit in een gesloten circuit in de buitenunit, maar er gelden wél plaatsingsvoorschriften. Fabrikanten schrijven bijvoorbeeld minimale afstanden voor tot ramen, deuren, ventilatieopeningen en verdiepte putten of kelderingangen, zodat eventueel lekkend gas — zwaarder dan lucht — zich nergens kan ophopen. Dat kan de plek van de buitenunit beperken, zeker in een kleine tuin waar je ook al met de 40 dB-geluidsnorm op de erfgrens rekening houdt. Werk aan het koudemiddelcircuit mag bovendien alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren. Kies daarom een erkende installateur die ervaring heeft met R290 en de voorschriften van het gekozen merk kent.

ISDE-subsidie en de GWP-eis van 2026

Sinds 2026 stelt de ISDE een koudemiddel-eis: kleinere warmtepompen (minder dan 3 kg koudemiddel — de meeste woningtoestellen) komen alleen in aanmerking als het koudemiddel een GWP van maximaal 750 heeft. Een R290-toestel zit daar met een GWP van ± 3 ruimschoots binnen. Let op: dat betekent niet automatisch subsidie. Het exacte model moet op de meldcodelijst van RVO staan, en het indicatieve bedrag verschilt per toestel. Controleer het typenummer daarom altijd via de meldcodelijst warmtepomp en bekijk de overige voorwaarden in de subsidiegids 2026. De achtergrond van GWP en de verschillen tussen koudemiddelen staan bij koudemiddel R290 vs. R32.

Een R290-warmtepomp kiezen

Vrijwel alle grote fabrikanten hebben inmiddels R290-modellen in het programma, vooral als monoblock. Welk koudemiddel een specifiek model gebruikt, staat op het productinformatieblad en op de meldcodelijst. Zo pak je de keuze aan:

• Bepaal eerst of een lucht-waterwarmtepomp past bij je woning met de geschiktheidscheck.
• Vergelijk R290-modellen op SCOP, geluidsniveau en maximale aanvoertemperatuur — niet alleen op prijs. Zie ook het merkenoverzicht.
• Check de plaatsingsvoorschriften: is er in jouw tuin een plek die aan de afstandsregels én de geluidsnorm voldoet?
• Controleer het exacte typenummer op de meldcodelijst en laat de meldcode op de factuur zetten.
• Vraag meerdere offertes aan bij installateurs met R290-ervaring.