Steeds meer mensen overwegen een warmtepomp, niet alleen vanwege de hoge gasprijzen, maar ook voor verkoeling in de zomer. De vraag is: kan een lucht-water warmtepomp eigenlijk wel koelen? Het antwoord is ja, maar niet elke warmtepomp doet dit standaard. In dit artikel lees je precies hoe het zit, wat de voorwaarden zijn en waar je op moet letten als je zowel wilt verwarmen als koelen.
Een lucht-water warmtepomp werkt in de winter door warmte uit de buitenlucht te halen en naar je radiatoren of vloerverwarming te brengen. In de zomer kan dit proces worden omgedraaid: dan onttrekt het systeem warmte uit je huis en geeft die buiten af. Dat klinkt ideaal, maar er zaken om rekening mee te houden, zoals het type afgiftesysteem, de aanvoertemperatuur en de kosten van de koelfunctie.
Hoe werkt koelen met een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp gebruikt een koelmiddel dat warmte opneemt en afgeeft. Bij verwarmen wordt warmte uit de buitenlucht onttrokken en via een compressor naar een hoger temperatuurniveau gebracht. Bij koelen gebeurt het tegenovergestelde: de warmte uit je woning wordt opgenomen in het koelmiddel, de compressor perst het naar een hogere druk, en de buitenunit geeft de warmte af aan de buitenlucht. Het systeem werkt dus als een airconditioner, maar dan via water in plaats van lucht.
Niet alle warmtepompen hebben deze mogelijkheid. Er zijn twee typen: passieve koeling en actieve koeling. Bij passieve koeling (ook wel natuurlijke koeling genoemd) wordt alleen de circulatiepomp gebruikt om koud water uit de bodem (bij een grondgebonden systeem) of uit de buitenlucht (bij een lucht-water warmtepomp) door de leidingen te laten stromen. Bij een lucht-water warmtepomp is dit echter niet mogelijk, omdat de buitenlucht in de zomer vaak warmer is dan de gewenste binnentemperatuur. Daarom hebben lucht-water warmtepompen voor koeling een actieve koelfunctie nodig, waarbij de compressor draait en extra energie verbruikt.
Voorwaarden om te kunnen koelen
Niet elk huis is geschikt om te koelen met een lucht-water warmtepomp. De belangrijkste voorwaarde is het afgiftesysteem. Vloerverwarming is ideaal voor koeling, omdat het water op lage temperatuur (bijvoorbeeld 10-15 graden) door de leidingen stroomt en zo het gehele oppervlak koelt. Lage temperaturen zijn ook geschikt voor speciale koelplafonds of wandverwarming. Radiatoren zijn minder geschikt, omdat ze meestal zijn gedimensioneerd voor hoge temperaturen (70-80 graden) en bij lage temperaturen te weinig warmte afgeven in de winter. Voor koeling werken ze echter wel, maar het effect is beperkt en er kan condensatie optreden.
Daarnaast moet het systeem goed worden ingesteld. De aanvoertemperatuur moet hoog genoeg zijn om condensvorming op de vloer of wanden te voorkomen. Condensatie kan leiden tot vochtige plekken en schimmelvorming. Daarom is het verstandig om een vochtigheidsensor te installeren die de koeling uitschakelt of de temperatuur aanpast als het dauwpunt wordt bereikt. Ook is het belangrijk dat de woning goed is geïsoleerd en dat koudebruggen zijn vermeden, zodat er geen koude plekken ontstaan waar vocht kan condenseren.
Tot slot: de buitenunit moet geschikt zijn voor actieve koeling. Dat houdt in dat de unit moet kunnen draaien bij buitentemperaturen tot bijvoorbeeld 40 graden. De meeste moderne warmtepompen kunnen dit, maar het is goed om de technische specificaties te controleren of dit expliciet aan de installateur te vragen.
Wat kost het om te koelen?
De aanschaf van een warmtepomp met koelfunctie is iets duurder dan een model zonder. Het prijsverschil zit 'm in de vierwegklep en de regeling. De meerprijs ligt vaak tussen de 500 en 1.000 euro. Daarnaast verbruikt de koelfunctie stroom. Hoeveel hangt af van de grootte van de woning, het gewenste temperatuurverschil en het aantal koeluren. Gemiddeld kun je rekenen op een extra verbruik van 200 tot 500 kWh per jaar voor een gemiddelde woning, afhankelijk van het klimaat en je koelgedrag.
De kosten voor het koelen zelf zijn dus relatief laag, zeker vergeleken met een losse airconditioner die vaak meer energie verbruikt. Een airconditioner heeft een hogere aanvoertemperatuur en koelt met lucht, wat minder efficiënt is. Bovendien kun je met de warmtepomp ook gebruikmaken van de subsidie voor hybride warmtepompen, maar let op: de koelfunctie kan de subsidie beïnvloeden. Het is verstandig om bij het aanvragen van de ISDE-subsidie te controleren of koeling is toegestaan.
In het kort
- Vraag bij aanschaf expliciet of de warmtepomp actief kan koelen; niet elk model heeft deze optie.
- Controleer of je afgiftesysteem geschikt is: vloerverwarming werkt het beste, radiatoren minder.
- Let op condensvorming: installeer een vochtigheidsensor en stel de aanvoertemperatuur niet te laag in.
- Houd rekening met extra stroomverbruik: gemiddeld 200 tot 500 kWh per jaar voor koeling.
- Zorg voor een goede isolatie en vermijd koudebruggen om het koelrendement te verhogen.
- Gebruik een slimme thermostaat om de koeling op het juiste moment in te schakelen, omdat vloerkoeling traag reageert.
- Laat de installateur specifiek de koelfunctie inregelen, inclusief de minimale aanvoertemperatuur.
Veelgestelde vragen
Kan elke lucht-water warmtepomp koelen?
Nee, niet elke lucht-water warmtepomp heeft een actieve koelfunctie. Het moet ingebouwd zijn in het apparaat, meestal via een vierwegklep. Vraag dit na bij de installateur.
Is koelen met een warmtepomp duur in gebruik?
Het is efficiënter dan een losse airco, maar verbruikt wel stroom. Gemiddeld kost het 200 tot 500 kWh per jaar voor een gemiddeld huis, afhankelijk van het gebruik.
Kan ik koelen met radiatoren?
Ja, maar het effect is beperkt en er is kans op condensatie. Radiatoren zijn gedimensioneerd voor hoge temperaturen, dus ze worden niet koud genoeg om de ruimte goed te koelen.
Waarom is vloerverwarming het beste voor koeling?
Omdat vloerverwarming werkt met lage watertemperaturen (10-15 graden), waardoor het hele vloeroppervlak koelt en zo een gelijkmatige temperatuur in de ruimte creëert.
Conclusie
Een lucht-water warmtepomp kan zeker koelen, maar alleen als het model actieve koeling ondersteunt en je afgiftesysteem geschikt is. Met name vloerverwarming is ideaal. De meerprijs van 500 tot 1.000 euro en het extra stroomverbruik wegen doorgaans op tegen het comfort en het feit dat je geen aparte airco nodig hebt. Laat je goed adviseren door een installateur en zorg voor een correcte inregeling om condensatie te voorkomen. Zo geniet je in de zomer van een koel huis, zonder tocht of hoge energierekening.
Warmtepomp laten installeren?
Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via WarmtepompRadar.
Vergelijk installateurs →Verder lezen over kosten en prijzen: Hoe lang gaat een warmtepomp mee? · Warmtepomp vs. cv-ketel: welke past bij jou? · Warmtepomp-subsidie 2026: de ISDE uitgelegd · Propaan (R290) of R32 als koudemiddel: wat betekent het voor je warmtepomp? · Hoeveel kW warmtepomp heb je nodig? · Warmtepomp-merken vergelijken (2026)
Lees ook: Wat is een lucht-water warmtepomp? · Hoe werkt een lucht-water warmtepomp? · Lucht-water vs. grond-water warmtepomp · Hoe zuinig is een lucht-water warmtepomp? · Rendement van lucht-water warmtepompen · Wanneer is een lucht-water warmtepomp rendabel? — meer over lucht-water warmtepompen
WarmtepompRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.
Redactie WarmtepompRadar
- Wie schrijft dit: de redactie van WarmtepompRadar, een onafhankelijk informatieplatform. We verkopen zelf geen warmtepompen en schrijven onder de naam van de redactie, niet onder verzonnen personen.
- Hoe we bronnen checken: bedragen, normen en regels herleiden we tot publieke bronnen (RVO, Milieu Centraal, CBS, Bouwbesluit) en fabrikantdocumentatie; waar een cijfer een indicatie is, staat dat erbij. Geen verzonnen reviews of scores.
- Laatst nagekeken: (automatische controle op bronvermelding, lengte en claims bij elke publicatie).
- Over de redactie · Werkwijze en redactiebeleid · Onafhankelijkheid