Bodemwarmtepomp en koeling in de zomer: zo werkt het

Een bodemwarmtepomp (grond-water) staat bekend om efficiënt verwarmen, maar wist je dat je er ook mee kunt koelen? Steeds meer huiseigenaren ontdekken dat hetzelfde systeem in de zomer voor aangename verkoeling zorgt. In dit artikel leggen we duidelijk uit hoe passieve en actieve koeling werken, wat de voor- en nadelen zijn, en waar je op moet letten.

Of je nu al een bodemwarmtepomp overweegt of er één hebt, het begrijpen van de koelfunctie helpt je om het meeste uit je investering te halen. We bespreken de techniek op een toegankelijke manier, zonder ingewikkelde jargon, zodat jij een weloverwogen keuze kunt maken.

Passieve koeling: gratis verkoeling via de bodem

Passieve koeling is de meest eenvoudige en energiezuinige manier om je huis te koelen met een bodemwarmtepomp. Het principe is simpel: in de zomer is de bodem op enkele tientallen meters diepte veel koeler dan de buitenlucht. Het water in de aardlus (de leidingen in de grond) heeft dan een temperatuur van ongeveer 10 tot 15 graden. Dit koele water wordt direct door het afgiftesysteem in huis gepompt, zoals vloerverwarming of wandverwarming, zonder dat de warmtepomp zelf actief draait.

In de praktijk betekent passieve koeling dat er alleen een circulatiepomp actief is, die het water rondpompt. Hierdoor verbruikt het systeem zeer weinig elektriciteit, vaak minder dan 100 watt. Het koele water neemt warmte op uit je huis en voert die af naar de bodem. Hierdoor daalt de temperatuur in huis op een natuurlijke en comfortabele manier, zonder dat er een airconditioning aan te pas komt. Het is vergelijkbaar met het effect van een koele kelder, maar dan door het hele huis.

Een belangrijk voordeel is dat passieve koeling niet ten koste gaat van de levensduur van de warmtepomp, omdat de compressor niet draait. Ook is het onderhoud minimaal. Het nadeel is dat de koelcapaciteit beperkt is: het water is relatief 'lauw' (rond de 10-15 graden), dus het koelt niet zo sterk als een actieve koeling. Voor de meeste woningen met goede isolatie is dit echter voldoende om het binnen aangenaam te houden tijdens warme dagen, zeker in combinatie met nachtverluchting.

Actieve koeling: gekoeld water via de warmtepomp

Actieve koeling gaat een stap verder. Hierbij draait de warmtepomp in omgekeerde richting, vergelijkbaar met een airconditioner. In plaats van warmte uit de bodem te halen en naar je huis te brengen, wordt warmte uit je huis onttrokken en aan de bodem afgegeven. Het resultaat is dat het water dat door je afgiftesysteem stroomt veel kouder is, vaak rond de 5 tot 8 graden. Dit zorgt voor een sterkere en snellere koeling van je woning.

Het voordeel van actieve koeling is dat je ook bij extreme zomerse hitte je huis goed kunt koelen. Het systeem kan de temperatuur flink laten dalen, en je hebt vaak de mogelijkheid om de gewenste temperatuur nauwkeurig in te stellen via je thermostaat. Bovendien werkt het ook in woningen met radiatoren, al is vloerverwarming of wandverwarming het meest efficiënt.

Het nadeel is dat actieve koeling meer energie verbruikt dan passieve koeling, omdat de compressor moet draaien. Toch is het nog steeds efficiënter dan een traditionele airconditioning, omdat de bodem als koelbron veel constanter van temperatuur is dan buitenlucht. Het energieverbruik ligt vaak tussen de 500 en 1000 watt, afhankelijk van het vermogen en de benodigde koeling. Daarnaast kan de bodem na verloop van tijd opwarmen als je heel veel koelt, waardoor de efficiëntie iets afneemt. Goede systemen zijn hierop berekend en voorkomen dit door bijvoorbeeld de koelvraag te beperken of de bodem te laten 'herstellen' in de winter.

Waar moet je op letten bij koeling met een bodemwarmtepomp?

Tot slot is het verstandig om te letten op de energieprestaties en de kosten. Het energieverbruik van passieve koeling is verwaarloosbaar, maar actieve koeling kost uiteraard wel stroom. Gemiddeld kun je rekenen op een extra verbruik van enkele honderden kWh per jaar voor een gemiddelde woning. De kosten hangen af van je energiecontract, maar liggen vaak tussen de 50 en 150 euro per jaar voor actieve koeling. Passieve koeling kost vaak minder dan 20 euro per jaar. Vergeet ook niet dat de koelfunctie invloed kan hebben op de bodemtemperatuur op de lange termijn; een goed ontworpen systeem houdt hier rekening mee door de bron voldoende groot te dimensioneren.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Kortom, een bodemwarmtepomp biedt niet alleen duurzaam verwarmen, maar ook comfortabele koeling in de zomer. Passieve koeling is energiezuinig en voor veel woningen al voldoende, terwijl actieve koeling extra kracht biedt bij hittegolven. Let op de installatie, het afgiftesysteem en de dimensionering, en je hebt het hele jaar door een aangenaam binnenklimaat. Vraag altijd advies aan een ervaren installateur om de beste keuze voor jouw situatie te maken.

Verder lezen over kosten en prijzen: Hoe lang gaat een warmtepomp mee? · Warmtepomp vs. cv-ketel: welke past bij jou? · Warmtepomp-subsidie 2026: de ISDE uitgelegd · Propaan (R290) of R32 als koudemiddel: wat betekent het voor je warmtepomp? · Hoeveel kW warmtepomp heb je nodig? · Warmtepomp-merken vergelijken (2026)

Lees ook: Grond-water warmtepomp: 7 veelgemaakte fouten bij installatie · Bodemwarmtepomp: werking, voor- en nadelen op een rij · Kosten grond-water warmtepomp: totaaloverzicht (incl. boring) · Grond-water vs. lucht-water warmtepomp: verschil en keuze · Boring voor warmtepomp: vergunning, regels en procedure · Grond-water warmtepomp storingen: top 5 en oplossingen — meer over grond-water warmtepompen

WarmtepompRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.