Steeds vaker krijgen we te maken met hittegolven, ook in Nederland. Dan wil je je huis koel houden, maar kun je dat ook met een warmtepomp? Veel mensen denken dat een warmtepomp alleen geschikt is voor verwarming, maar moderne modellen kunnen ook koelen. Toch is het goed om te weten hoe ze zich gedragen bij extreme temperaturen, want dat heeft invloed op zowel het koelvermogen als de efficiëntie.
In dit artikel leggen we uit wat er gebeurt met een warmtepomp bij zeer hoge buitentemperaturen, of er nadelen zijn en waar je op moet letten als je je huis wilt koelen met een warmtepomp. We geven eerlijk advies, zonder mooie praatjes, zodat jij weet waar je aan toe bent.
Hoe werkt een warmtepomp bij warm weer?
Een warmtepomp werkt op basis van een koelmiddel dat warmte opneemt en afgeeft. Bij verwarming haalt hij warmte uit de buitenlucht en geeft die binnen af. Bij koeling draait het proces om: hij onttrekt warmte aan de binnenlucht en geeft die buiten af. Dit principe werkt het beste bij gematigde temperaturen. Hoe warmer het buiten is, hoe meer energie het kost om die warmte naar buiten te pompen, maar dat betekent niet dat een warmtepomp bij extreme hitte plotseling stopt.
Moderne warmtepompen, vooral die met een invertercompressor, zijn ontworpen om ook bij hoge temperaturen te functioneren, vaak tot zo'n 40 à 45 graden Celsius. Bij die temperaturen kunnen ze nog steeds koelen, maar het koelvermogen neemt wel af. Dat betekent dat de warmtepomp langer moet draaien om dezelfde temperatuur te bereiken, en dat de efficiëntie daalt. De zogenaamde EER (Energy Efficiency Ratio) wordt lager, wat resulteert in een hoger stroomverbruik. Toch blijft een warmtepomp vaak efficiënter dan een airconditioner die alleen koelt, omdat hij ook nog kan verwarmen.
Daarnaast is het belangrijk om te weten dat niet elke warmtepomp geschikt is om te koelen. Sommige systemen, zoals bepaalde lucht-waterwarmtepompen, hebben extra opties nodig, zoals een omkeerventiel of een koelcircuit in de vloerverwarming. Als je al een warmtepomp hebt, check dan of koelen mogelijk is. Bij nieuwbouw wordt dit vaak standaard meegeleverd, maar bij bestaande bouw kan het een aanpassing vereisen.
Invloed op koelvermogen en efficiëntie
Het koelvermogen van een warmtepomp wordt opgegeven bij een bepaalde buitentemperatuur, meestal 35 graden Celsius (volgens de norm). Bij hogere temperaturen, zoals 40 graden of meer, daalt het koelvermogen. Dat komt doordat de warmtepomp meer moeite heeft om de warmte kwijt te raken aan de buitenlucht. Het temperatuurverschil tussen binnen en buiten wordt groter, waardoor de pomp harder moet werken. Het gevolg is dat de warmtepomp in de piek van een hittegolf mogelijk niet voldoende koelvermogen levert om je huis op de gewenste temperatuur te houden, vooral als je huis slecht geïsoleerd is of veel glas heeft.
De efficiëntie, uitgedrukt in EER of SCOP (seizoensgebonden prestatie), neemt bij extreme hitte ook af. Bij 30 graden is de EER bijvoorbeeld vaak rond de 4,5, maar bij 40 graden kan dat dalen naar 2,5 of lager. Dat betekent dat je per kilowatt koeling meer stroom verbruikt. Het goede nieuws is dat de meeste warmtepompen nog steeds een rendement hebben dat hoger ligt dan 1, wat betekent dat ze meer koeling leveren dan dat ze aan elektriciteit verbruiken. Ter vergelijking: een oudere airconditioner heeft vaak een EER van 2,5 tot 3, dus een warmtepomp blijft aantrekkelijk.
Om de impact van hitte te beperken, kun je een aantal dingen doen: zorg voor goede zonwering, ventileer 's nachts, en gebruik de koelfunctie slim. Zet de thermostaat niet te laag, bijvoorbeeld 22 graden in plaats van 18, want elke graad lager kost veel extra energie. Ook een goede afstelling van de warmtepomp door een installateur kan helpen om het maximale uit het systeem te halen, vooral bij extreme omstandigheden.
Praktische tips voor koelen met een warmtepomp
Als je een warmtepomp hebt en wilt koelen, zijn er een paar dingen waar je op moet letten. Allereerst: gebruik de koelfunctie niet als de buitentemperatuur hoger is dan de binnentemperatuur, want dan kost het onnodig energie. Zet de temperatuur niet te laag; een verschil van 6 tot 8 graden met buiten is comfortabel en energiezuinig. Daarnaast is het belangrijk om de woning goed te isoleren en tocht te voorkomen, zodat de koele lucht binnen blijft.
Zorg ook voor regelmatig onderhoud, zoals het schoonmaken van de buitenunit en het controleren van het koelmiddel. Een vervuilde unit kan het koelvermogen met wel 10 tot 20 procent verminderen. Sommige warmtepompen hebben een 'boost'-modus of een 'cool'-modus die speciaal is ontworpen voor hoge temperaturen; lees de handleiding of vraag je installateur om uitleg. Tot slot: overweeg een hybride systeem met een airconditioner voor de piekmomenten, maar weet dat dit vaak niet nodig is als je warmtepomp goed is gedimensioneerd.
In het kort
- Controleer of jouw warmtepomp überhaupt kan koelen; niet alle modellen hebben deze functie.
- Bij hitte boven 35 graden neemt het koelvermogen af; verwacht geen ijskoude kamers tijdens extreme hitte.
- Stel de thermostaat niet te laag in; 22-23 graden is comfortabel en energiezuinig.
- Houd de buitenunit vrij van bladeren en vuil; een goede luchtstroom is cruciaal voor de efficiëntie.
- Gebruik zonnevering en isolatie om de warmte buiten te houden, zodat de warmtepomp minder hard hoeft te werken.
- Laat de warmtepomp regelmatig onderhouden door een erkende installateur, vooral als je hem actief gebruikt voor koeling.
- Overweeg een ventilatiesysteem met warmteterugwinning om de koeling te ondersteunen tijdens warme nachten.
Veelgestelde vragen
Kan elke warmtepomp koelen?
Nee, niet elke warmtepomp heeft een koelfunctie. Lucht-waterwarmtepompen kunnen vaak koelen, maar grondgebonden systemen soms ook. Het hangt af van het type en de instellingen. Check de specificaties of vraag je installateur.
Wordt een warmtepomp inefficiënt bij extreme hitte?
Ja, de efficiëntie (EER) daalt bij hogere buitentemperaturen. Bij 40 graden kan het rendement met 30 tot 50 procent afnemen, maar de pomp blijft vaak zuiniger dan een traditionele airco.
Kan ik met een warmtepomp mijn huis koel houden tijdens een hittegolf?
In veel gevallen wel, maar het koelvermogen is beperkt. Het is belangrijk om de woning goed te isoleren en de koeling geleidelijk op te bouwen. Verwacht geen extreme koeling zoals een airco die tot 18 graden kan koelen.
Wat kost het koelen met een warmtepomp?
De kosten hangen af van de grootte van je woning, het gewenste temperatuurverschil en de buitentemperatuur. Gemiddeld kost koelen met een warmtepomp tussen de 0,50 en 1,50 euro per dag tijdens een hittegolf, maar dit is een indicatie en kan variëren.
Conclusie
Ja, een warmtepomp kan zeker overweg met extreme hitte, maar er zijn nuances. Het koelvermogen neemt af en het stroomverbruik stijgt, maar nog steeds blijft het efficiënter dan een traditionele airco. Door je woning goed te isoleren, de koeling slim te gebruiken en je systeem goed te onderhouden, kun je ook tijdens hittegolven een comfortabel huis creëren. Weeg de voor- en nadelen af en kies een systeem dat past bij jouw situatie, dan kun je jarenlang genieten van zowel warmte als koelte.
Warmtepomp laten installeren?
Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via WarmtepompRadar.
Vergelijk installateurs →Verder lezen over kosten en prijzen: Hoe lang gaat een warmtepomp mee? · Warmtepomp vs. cv-ketel: welke past bij jou? · Warmtepomp-subsidie 2026: de ISDE uitgelegd · Propaan (R290) of R32 als koudemiddel: wat betekent het voor je warmtepomp? · Hoeveel kW warmtepomp heb je nodig? · Warmtepomp-merken vergelijken (2026)
Lees ook: Hoe werkt een warmtepomp bij vrieskou? · Wat is de invloed van buitentemperatuur op de COP? · Waarom daalt het rendement van een warmtepomp in de winter? · Wat is een SCOP en waarom is die belangrijk? · Hoe presteert een lucht-water warmtepomp in de zomer? · Kan een warmtepomp koelen in de zomer? — meer over seizoensgebonden werking
WarmtepompRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.
Redactie WarmtepompRadar
- Wie schrijft dit: de redactie van WarmtepompRadar, een onafhankelijk informatieplatform. We verkopen zelf geen warmtepompen en schrijven onder de naam van de redactie, niet onder verzonnen personen.
- Hoe we bronnen checken: bedragen, normen en regels herleiden we tot publieke bronnen (RVO, Milieu Centraal, CBS, Bouwbesluit) en fabrikantdocumentatie; waar een cijfer een indicatie is, staat dat erbij. Geen verzonnen reviews of scores.
- Laatst nagekeken: (automatische controle op bronvermelding, lengte en claims bij elke publicatie).
- Over de redactie · Werkwijze en redactiebeleid · Onafhankelijkheid