Warmtepomp met koeling: zo werkt actieve en passieve koeling

Steeds meer mensen overwegen een warmtepomp, niet alleen om te verwarmen, maar ook om te koelen in de zomer. Een warmtepomp kan namelijk twee richtingen op werken: warmte van buiten naar binnen pompen (verwarmen) of juist warmte van binnen naar buiten afvoeren (koelen). Maar hoe werkt dat precies, en welke vormen van koeling zijn er?

In dit artikel leggen we je helder uit wat actieve en passieve koeling is, welke warmtepompen welke vorm ondersteunen, en wat de voordelen en nadelen zijn. Zo weet jij precies waar je op moet letten als je een warmtepomp met koelfunctie overweegt.

Actieve koeling: de omgekeerde werking

Bij actieve koeling draait het hele systeem van de warmtepomp om. In de zomer onttrekt de warmtepomp warmte uit de binnenlucht en geeft die af aan de buitenlucht. Het koelmiddel in de warmtepomp speelt hierbij een sleutelrol. Het koelmiddel wordt gecomprimeerd, waardoor het heet wordt, en vervolgens buiten afgekoeld, waardoor het condenseert en warmte afgeeft. Daarna expandeert het, waardoor het koud wordt, en stroomt door de binnenunit waar het warmte uit de lucht of het water opneemt. Zo wordt je huis actief gekoeld.

Het grote voordeel van actieve koeling is dat het ook werkt bij hoge buitentemperaturen. Het systeem kan de warmte efficiënt naar buiten pompen, ook als het buiten 35 graden is. Bovendien kun je de temperatuur nauwkeurig regelen, net als bij airconditioning. Een nadeel is dat actieve koeling energie verbruikt: de compressor draait namelijk volop. Dat zie je terug in je energierekening, al is het vaak nog steeds efficiënter dan een losse airco.

Vooral lucht-waterwarmtepompen en lucht-luchtwarmtepompen (ook wel airconditioners genoemd) kunnen actief koelen. Grondgebonden warmtepompen kunnen ook actief koelen, maar dan moet het systeem daar wel op zijn ontworpen. Vraag dit altijd na bij de leverancier of installateur.

Passieve koeling: natuurlijk en energiezuinig

Passieve koeling, ook wel natuurlijke koeling genoemd, maakt gebruik van de lagere temperatuur van de bodem of het grondwater. Bij een grondgebonden warmtepomp wordt in de winter warmte uit de grond gehaald. In de zomer kun je dat proces omdraaien: de warmtepomp onttrekt warmte uit je huis en voert die af naar de bodem, die op een constante temperatuur van zo'n 10 tot 15 graden blijft. Het bijzondere is dat de compressor hierbij niet of nauwelijks hoeft te draaien. Alleen de circulatiepomp werkt, waardoor het energieverbruik veel lager is dan bij actieve koeling.

Passieve koeling werkt echter alleen als de buitentemperatuur hoger is dan de bodemtemperatuur. Dat is in de zomer meestal het geval, maar op warme dagen kan het systeem minder goed koelen als de bodem rond de bron opwarmt. Ook kun je de temperatuur minder nauwkeurig regelen: het is meer een constant koelend effect dan dat je het huis snel naar een specifieke temperatuur brengt. Het is dus zeer energiezuinig, maar minder flexibel.

Passieve koeling is vooral mogelijk bij grondgebonden warmtepompen (zowel verticale als horizontale lussen) en soms bij water-waterwarmtepompen. Lucht-waterwarmtepompen kunnen geen passieve koeling leveren, omdat de buitenlucht in de zomer te warm is. Voor bestaande bouw is passieve koeling een aantrekkelijke optie, maar het vereist wel een geschikt afgiftesysteem, zoals vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren.

Welke warmtepomp kan koelen?

Niet elke warmtepomp kan koelen. Het hangt af van het type en de uitvoering. Lucht-luchtwarmtepompen, beter bekend als airconditioners, kunnen vrijwel altijd actief koelen. Ze blazen koele lucht direct de ruimte in. Lucht-waterwarmtepompen zijn vaak omkeerbaar en kunnen actief koelen via het watercircuit, maar niet alle modellen hebben deze functie standaard. Check daarom goed de specificaties. Grondgebonden warmtepompen bieden vaak passieve koeling, maar sommige modellen kunnen ook actief koelen als ze daarop zijn ontworpen.

Als je een bestaand huis hebt met radiatoren, is koeling met een warmtepomp minder effectief. Radiatoren zijn ontworpen voor hoge temperaturen en geven niet snel koude af. Vloerverwarming of vloerkoeling werkt juist uitstekend, omdat het een groot oppervlak heeft en lage temperaturen gebruikt. Lucht-luchtwarmtepompen zijn daarentegen ideaal voor koeling zonder ingrijpende aanpassingen aan je afgiftesysteem.

Een aandachtspunt is dat niet alle installateurs ervaring hebben met het aansluiten van koeling. Vraag daarom altijd of ze ervaring hebben met koelende warmtepompen en laat je goed informeren over de mogelijkheden voor jouw woning. Ook het onderhoud is belangrijk: een warmtepomp die zowel verwarmt als koelt, heeft regelmatig onderhoud nodig om optimaal te blijven werken.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Een warmtepomp met koeling kan je huis op een comfortabele en energiezuinige manier koelen, maar de werking verschilt per type. Actieve koeling werkt overal en is nauwkeurig, maar verbruikt energie. Passieve koeling is zeer zuinig, maar alleen mogelijk bij grondgebonden systemen. Kies op basis van jouw woning en wensen, en laat je goed adviseren door een specialist. Zo geniet je niet alleen in de winter van warmte, maar ook in de zomer van verkoeling.

Verder lezen over kosten en prijzen: Hoe lang gaat een warmtepomp mee? · Warmtepomp vs. cv-ketel: welke past bij jou? · Warmtepomp-subsidie 2026: de ISDE uitgelegd · Propaan (R290) of R32 als koudemiddel: wat betekent het voor je warmtepomp? · Hoeveel kW warmtepomp heb je nodig? · Warmtepomp-merken vergelijken (2026)

Lees ook: Warmtepomp kosten: totaaloverzicht 2026 · Warmtepomp vs cv-ketel: kosten vergeleken · Hybride warmtepomp: prijs en besparing · Luchtwarmtepomp prijzen: compleet overzicht · Grondgebonden warmtepomp kosten 2026 · Warmtepomp subsidie: hoeveel krijg je? — meer over veelgestelde vragen

WarmtepompRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.