Nachtverlaging met een warmtepomp: slim of juist duurder?
Bij een warmtepomp is nachtverlaging meestal geen besparing, en kan zelfs duurder uitpakken. Een warmtepomp werkt het zuinigst bij een constante, lage aanvoertemperatuur. Zet je 's nachts de temperatuur flink omlaag, dan moet de warmtepomp 's ochtends harder werken om op te warmen, vaak met de minder efficiënte bijverwarming. Een klein nachtverlagingetje van 1 à 2 graden is meestal onschadelijk, maar grote sprongen zijn af te raden.
Waarom werkt dit anders dan bij een cv-ketel?
Bij een cv-ketel is nachtverlaging vaak een vertrouwde besparingstruc: de ketel stookt met hoge temperatuur en schakelt makkelijk op en af, dus een paar uur lager stoken scheelt gas. Een warmtepomp werkt fundamenteel anders. Die is het zuinigst als hij lang en met een lage, gelijkmatige temperatuur draait, in combinatie met de stooklijn die is afgestemd op de buitentemperatuur. Grote schommelingen tussen dag en nacht dwingen de warmtepomp om na een verlagingsperiode in korte tijd veel op te warmen. Dat kost relatief meer stroom dan gewoon doorstoken op een constant, laag niveau.
Zeker bij een volledig elektrische warmtepomp is dit merkbaar: als de opwarmvraag te groot wordt, kan het toestel de elektrische bijverwarming (het bijstookelement) inschakelen om snel weer op temperatuur te komen. Die bijverwarming is veel minder efficiënt dan de warmtepomp zelf, en dat vreet juist in je energierekening.
Een kleine verlaging kan geen kwaad
Dat betekent niet dat je 's nachts per se dezelfde temperatuur moet aanhouden als overdag. Een lichte verlaging van 1 tot 2 graden merkt de warmtepomp meestal niet nadelig, omdat het opwarmen daarna binnen de normale capaciteit van het toestel blijft. Ga je echter voor een verlaging van 4 graden of meer, zoals veel mensen bij een cv-ketel gewend zijn, dan loop je het risico dat je juist meer verbruikt dan wanneer je gewoon constant zou stoken.
Het komt dus neer op: hoe kleiner de verlaging, hoe kleiner het risico op een averechts effect. Wil je toch met de instellingen spelen, controleer dan na een paar weken je verbruik en stel bij als het duurder blijkt uit te pakken.
De rol van isolatie en het type warmtepomp
Hoe je huis reageert op een tijdelijk lagere temperatuur hangt sterk af van de isolatie. In een goed geïsoleerde woning koelt het huis 's nachts langzaam af, waardoor het effect van verlaging sowieso beperkt is en het opwarmen 's ochtends weinig extra vermogen kost. In een matig geïsoleerd huis koelt het sneller af, en moet de warmtepomp 's ochtends harder aan de bak, wat het risico op bijstoken vergroot. Twijfel je of jouw woning geschikt is voor een warmtepomp of voldoende geïsoleerd is, check dan eerst de geschiktheid van je huis.
Ook het type warmtepomp speelt mee. Bij een hybride warmtepomp, die samenwerkt met de cv-ketel, is het effect van nachtverlaging anders dan bij een volledig elektrische variant: de cv-ketel kan bij een grotere temperatuursprong het opwarmen overnemen, wat weer andere kosten met zich meebrengt dan bijstoken via de warmtepomp zelf.
Wat werkt dan wel om te besparen?
In plaats van fors nachtverlagen is het effectiever om de stooklijn goed in te stellen: de curve die bepaalt welke aanvoertemperatuur de warmtepomp aanhoudt bij een bepaalde buitentemperatuur. Een goed afgestelde, zo laag mogelijke stooklijn zorgt voor een efficiënt draaiende warmtepomp zonder dat je aan grote temperatuurschommelingen hoeft te denken. Ook een goede installatie en instelling door een vakbekwaam installatiebedrijf is essentieel om de warmtepomp energiezuinig te laten werken, zo blijkt uit de checklist van Milieu Centraal.
Merk je dat je warmtepomp veel stroom lijkt te verbruiken, dan is het de moeite waard om te kijken naar mogelijke oorzaken daarvan voordat je aan de temperatuurinstellingen gaat sleutelen. En als je nog moet kiezen welke warmtepomp bij je huis past, gebruik dan de keuzehulp om een goed startpunt te bepalen.