De stooklijn van je warmtepomp instellen

Wat is een stooklijn precies?

Een warmtepomp verwarmt je huis met water dat door je radiatoren of vloerverwarming stroomt. De stooklijn is de instelling die vastlegt hóé warm dat water moet zijn bij een bepaalde buitentemperatuur. Is het buiten -10 °C, dan is een hogere aanvoertemperatuur nodig; is het +10 °C, dan volstaat een veel lagere. Die relatie — koud buiten betekent warmer water, zacht buiten betekent koeler water — vormt een lijn, en die lijn heet de stooklijn.

Het doel is simpel: precies genoeg warmte leveren om je huis comfortabel te houden, en geen graad meer. Elke onnodige graad aanvoertemperatuur kost extra stroom. Waarom dat zo werkt, lees je uitgebreid bij rendement (COP & SCOP): hoe kleiner het verschil tussen de bronwarmte en de gevraagde aanvoertemperatuur, hoe zuiniger de warmtepomp draait.

Het effect op verbruik en comfort

De stooklijn is de meest onderschatte oorzaak van een hoog stroomverbruik. Veel warmtepompen worden bij installatie op een veilige, hoge stooklijn gezet zodat het huis zeker warm wordt — maar die marge kost je het hele stookseizoen geld. Elke graad die je de aanvoertemperatuur kunt verlagen, verhoogt de SCOP en verlaagt je verbruik. Bij een stroomprijs van € 0,30 per kWh tikt dat over een heel seizoen zichtbaar aan op je jaarafrekening.

Er is wel een grens. Zet je de stooklijn te laag, dan wordt je huis op de koudste dagen niet meer warm genoeg, of duurt opwarmen te lang. Het optimum ligt net boven die comfortgrens: zo laag mogelijk, maar nog altijd behaaglijk. Dat optimum vind je niet in één keer, maar door geduldig te finetunen — zie het stappenplan hieronder.

Zo stel je de stooklijn stap voor stap in

Bij de meeste toestellen kun je de stooklijn zelf in kleine stapjes bijstellen via het bedieningspaneel of de app. Werk voorzichtig en met geduld:

• Noteer je huidige instelling. Schrijf de aanvoertemperatuur op bij bijvoorbeeld -10 °C en +10 °C buiten, zodat je altijd terug kunt.
• Verlaag met 2 à 3 graden. Doe dit het liefst aan het begin van een koude periode, dan merk je het effect het beste.
• Wacht enkele koude dagen. Wordt elke ruimte nog warm genoeg en duurt opwarmen niet te lang? Dan is de verlaging geslaagd.
• Herhaal tot de comfortgrens. Zolang het comfortabel blijft, kun je opnieuw een paar graden lager. Merk je dat het niet meer warm wordt, zet dan één stap terug.
• Stem af op je afgifte. Vloerverwarming draait comfortabel rond 35 °C, radiatoren hebben meer nodig. Laat bij twijfel de installateur de definitieve stooklijn vastleggen.

Kom je er zelf niet uit, of loopt je verbruik ondanks een lagere stooklijn hoog op? Dan speelt er mogelijk meer — lees dan waarom een warmtepomp te veel stroom verbruikt, of laat een erkend installateur de inregeling controleren.

Wel of geen nachtverlaging?

Bij een cv-ketel was het gebruikelijk om 's nachts de thermostaat flink terug te draaien. Bij een warmtepomp werkt dat averechts. Een warmtepomp draait het zuinigst bij een constante, lage temperatuur. Een grote nachtverlaging betekent dat het toestel 's ochtends hard en op een hogere temperatuur moet bijstoken om het huis snel op te warmen — precies het inefficiënte bereik dat je juist wilt vermijden. Houd de temperatuur liever stabiel. Een lichte verlaging van hooguit 1 graad kan, maar de grote sprongen van vroeger kun je beter laten.

Veelgemaakte fouten

De grootste valkuil is ongeduld: in één keer flink verlagen en bij de eerste koude dag schrikken. Verlaag daarom altijd in kleine stappen. Een tweede fout is het verwarren van de thermostaat en de stooklijn: de thermostaat bepaalt de gewenste kamertemperatuur, de stooklijn bepaalt hóé warm het water is waarmee de warmtepomp dat bereikt. En tot slot: laat het elektrische bijverwarmingselement niet onnodig meedraaien — dat verbruikt veel stroom en maskeert een te lage stooklijn.