Warmtepomp en spouwmuurisolatie: waarom die volgorde loont

Waarom isolatie vóór de warmtepomp komt

Een warmtepomp haalt warmte uit lucht of bodem en geeft die op een relatief lage temperatuur af aan je woning. Hoe beter je huis die warmte vasthoudt, hoe minder elektriciteit de pomp nodig heeft. Spouwmuurisolatie is daarbij een van de meest effectieve stappen: je pakt een groot oppervlak aan waardoor veel warmte verloren gaat. Milieu Centraal stelt dat een volledig elektrische warmtepomp geschikt is als je huis redelijk tot goed geïsoleerd is, terwijl een hybride warmtepomp al in een huis met weinig isolatie kan. Door eerst je spouwmuur te isoleren, vergroot je dus de kans dat je voor een volledig elektrisch systeem kunt gaan en je cv-ketel helemaal de deur uit kan.

De volgorde heeft ook een technisch voordeel. Een warmtepomp moet je niet onnodig zwaar dimensioneren. In een slecht geïsoleerd huis moet de pomp harder werken om het warm te houden, wat leidt tot een hoger verbruik en een duurdere installatie. Met een geïsoleerde spouwmuur blijft de warmtevraag lager en kan een kleiner, zuiniger model volstaan. Dat scheelt in aanschaf én in je energierekening.

Wat dit betekent voor het type warmtepomp

Het belangrijkste onderscheid is dat tussen een volledig elektrische warmtepomp en een hybride warmtepomp. Een volledig elektrische warmtepomp zorgt voor de verwarming van je huis én voor het warme water in keuken en badkamer; je cv-ketel kan dan weg. Een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel, neemt een groot deel van de verwarming voor zijn rekening en laat de ketel het warme tapwater verzorgen. Volgens Milieu Centraal kan een hybride warmtepomp al in een huis met weinig isolatie, terwijl een volledig elektrische variant redelijk tot goed geïsoleerde woningen vraagt.

Heb je je spouwmuur nog niet geïsoleerd, dan is een hybride warmtepomp vaak de veiligste eerste stap. Is de spouw inmiddels gevuld en is ook je vloer of dak aangepakt, dan kom je sneller in aanmerking voor een volledig elektrisch systeem. Wil je weten wat in jouw situatie past? Gebruik de keuzehulp voor de beste warmtepomp en bekijk ook de besparing en terugverdientijd per type.

Checklist vóór je een warmtepomp kiest

Voordat je overstapt op een warmtepomp is het belangrijk om een aantal zaken te controleren. Milieu Centraal noemt onder meer de isolatie van je huis, vergunningen, een eventueel zwaardere aansluiting in je meterkast, het warmteplan van de gemeente en de subsidies waar je recht op hebt. Spouwmuurisolatie hoort dus thuis in dat voorbereidende rijtje, maar is niet het enige waar je naar moet kijken.

Laat je spouwmuur beoordelen door een isolatiebedrijf: is de spouw geschikt om te vullen en is er geen vochtprobleem? Controleer daarna of je woning al voldoende warmte vasthoudt voor een volledig elektrische warmtepomp. Een praktische test is de verwarmingstest: zet je cv-ketel in de winter op 50 graden en kijk of het warm blijft in huis. Blijft het comfortabel, dan is je woning waarschijnlijk klaar voor een warmtepomp. Wordt het bibberen, dan is extra isolatie zoals spouwmuurisolatie eerst de betere stap.

Subsidie en installatie: zo pak je het aan

Voor een warmtepomp kun je ISDE-subsidie aanvragen. De RVO stelt daarbij duidelijke voorwaarden: de warmtepomp moet nieuw zijn, je gebruikt hem voor ruimteverwarming of tapwaterverwarming, en je vraagt de subsidie aan binnen 24 maanden na installatie. Belangrijk is dat de volledige installatie door een bouwinstallatiebedrijf wordt gedaan; zelf installeren mag niet. Ook moet de woning een bouwjaar vóór 1 januari 2019 hebben, of je moet aantonen dat de omgevingsvergunning voor 1 juli 2018 is aangevraagd.

Kies altijd voor een vakbekwame installateur met de juiste certificaten. Een goede installatie is belangrijk om de warmtepomp energiezuinig te laten werken. Laat het complete systeem — bron, warmtepomp, afgifte, regeling en ventilatie — door één bedrijf ontwerpen en plaatsen, zodat alles goed op elkaar aansluit. Meer over installatie en waar je op moet letten lees je in onze veelgestelde vragen over warmtepompen.

De veelgemaakte fout: pomp eerst, isolatie later

Wie eerst een warmtepomp laat installeren en pas daarna de spouwmuur isoleert, loopt tegen twee problemen aan. Ten eerste is de warmtepomp mogelijk te zwaar of juist niet afgestemd op de uiteindelijke warmtevraag van de woning. Ten tweede betaal je in de periode vóór de isolatie onnodig veel elektriciteit, omdat de pomp harder moet werken om het warmteverlies via de spouw te compenseren. De volgorde omdraaien — eerst isoleren, dan de warmtepomp laten ontwerpen — zorgt ervoor dat het systeem past bij de werkelijke warmtebehoefte.

Dat betekent niet dat je jaren moet wachten. Een hybride warmtepomp kan al vóór isolatie een groot deel van je gasverbruik overnemen. Maar als je toch van plan bent om je spouwmuur te isoleren, is het logisch om die stap eerst te zetten. Zo voorkom je dat je later spijt krijgt van een verkeerd gekozen vermogen of type. Bekijk ook ervaringen met een warmtepomp om te zien hoe anderen deze volgorde hebben aangepakt.